Lest: Allt jag inte minns (Khemiri)

Men DENNE gongen er det noko heilt anna! Lovar! (Screenshot frå Kindle-appen)

I går las eg ferdig Allt jag inte minns, og som dei andre Khemiri-bøkene eg har lese, så kraup denne alldeles under huda (Det eg har skrive om Montecore finn du her).

Først av alt, så er eg generelt ein fan av forteljestilen han har valt. Med å å la vener og familie berette og gradvis ringe inn ein person,  opnar forfattaren for å vise misforståelsar, rolleforskjellar, ulike tolkingar, manglande samsvar. Vi kan ha ei oppfatning om kven vi er, men det er ikkje sikkert omgjevnadene er samde med verken oss eller kvarandre. Allereie i starten av denne romanen får vi vite at hovudpersonen, Samuel, nyleg er død. Ei ikkje namngitt forfattarrøyst intervjuar menneska rundt Samuel, i eit forsøk å å gjenskape rammene rundt siste dagen i Samuel sitt liv.

Første gong eg las ei bok som brukte dette grepet, ein gong i tenåra, slo det meg til jorda å oppdage at den historia eg hadde kjøpt frå starten av kanskje ikkje var ‘sann’, ein gong innan boka sine permar. Kanskje var det i beste fall berre var ein del av sanninga. Når neste røyst trer inn, blir det synleg at historiene vi fortel er redigerte, kanskje er hugsa feil, kanskje botnar i misforståingar, ofte er gjensidig utelukkande. Ein nydeleg film om dette, er The Stories We Tell . Samtidig har forfattarstemmen i denne romanen sin heilt eigne agenda med skrivinga. I staden for å avklare forholdet til ein nyleg avdød person i eige liv, tar han altså fatt på oppgåva med å ringe inn Samuel.

Samuel vil jo gjerne forbetre verda. Det går – <ironi>sådär</ironi>. Utover det krinsar boka kring slike evige tema som korleis vi kan vite av vi elskar nokon, og enno vanskelegare: Korleis vi kan vite om nokon elskar oss? Og om dei faktisk gjer det, korleis kan vi vite at dei vil halde fram med det? Korleis kan ein i det heile sjå på nokon at dei elskar? Om dei blir ved å sende meldingar til eller snakke om same person, er det fordi dei ikkje kan slutte, eller fordi dei vil overtyde seg sjølv? Eller andre? Det er tydeleg at alle i historia har sine meiningar om kven som elskar kven, og historiene går ikkje ihop. Slett ikkje ihop.

Sidan er det andre moment i boka som fasinerar meg. Kva gjer det for eksempel med oss å ha eit ufatteleg dårleg minne? Vi får altså historia filtrert gjennom personar nær Samuel, men hadde vi spurt Samuel direkte, ville vi fått ei heilt anna historie. Litt fordi han hadde hugsa og tolka annleis, mest fordi han ville hugsa lite. I Samuel sine eigne ord hadde dette kanskje berre blitt ei kort lita novelle, eller ei av hans lister? Og  korleis kan lese- og skriveferdigheiter, for eksempel i arabisk, sitte att når ein har gløymt vokabularet? Kva gjer ein for å ikkje gløyme? Kva gjer ein for ikkje å bli gløymd? Korles fyller ein ‘erfaringsbanken’? Ein gong synest eg eg  sjølv hugsa det meste, frå namn, fjes, prisar på eit kvart klesplagg eg nokon gong hadde kjøpt, til korleis læreboksidene med DEN viktige informasjonen eg fekk spørsmål om til eksamen såg ut. Derimot gløymde eg glatt kvar eg la nøklane mine, å putte matpakka i sekken, den bursdagen eg hadde snakka så ivrig om dagen før. Sidan då har eg stappa hjernen med akademinske grader og lure tilpasningstips, kunnkapar om tilstandar og køyreplanar for familien. Ja, ein gløymer sikkert generelt meir ettersom ein blir eldre. Ein gløymer heilt klart meir når ein må dytte inn ny informasjon, noko gamalt fell ut gjennom det andre øyret, lagringsplass blir overskriven. Eg stoler ikkje lenger på minnet, verken når det gjeld å kjenne att ansikt, plassere dei i tid, rom, sette på namneetikett. Mobilkalenderen er ein absolutt nødvendig del av min hukommelse, og eg må skrive lister over det meste. Eg forsøker å kontre naturen og det forfallande minnet som best eg kan, men kjem stadig til kort. Erfaringsbanken, den fyller eg på etter beste evne og etter kva røynda finn det for godt å slenge i fanget på meg. Den veks, men er ein smule skeivt stua, om ein kan seie det slik.

Samuel har nokre høgst spesielle (og for Laide irriterande) idear om passande samtaleemne i festleg lag. Sjølv Vandad synest det blir noko sært å snakke om tungespisande fiskeparasittar. Berre eg og mine medstudentar på Bio som dvelte ved sånt. Og kva kjærleik er, passar det slett ikkje for vaksne folk å diskutere, synest Laide. Sjølv er eg sanneleg ikkje sikkert på fasiten trass meir enn tretti år i same forhold. Men eg kan heller ikkje seie at eg diskuterar det ofte i festleg lag. Derimot kan det hende det plagar meg mindre i dag å ikkje vite enn det gjorde den gongen 😉  Nokre sjansar må ein berre ta.

o.O Fiskeparasittar, Samuel? Verkeleg? (Screenshot frå Kindle-appen)

Identitet er på eitt eller anna vis alltid eit tema i Khemiri sine bøker. Som Halim i Ett öga rött og eg-personen i Montecore speglar Samuel omgjevnadene, som definerer korleis han skal snakke: Saman med gamle kjerringar snakkar han som gamle kjerringar. På torget bryt han på arabisk, og på biblioteket uttrykkjer han sin lengt etter ein “samtidspolitisk roman med kontextuella referansramar som formmässigt problematiserade sina kontemporära konkurrenter men samtidigt forhöll sig kritisk till sin modernistiska historia”. Laide lurer på om han også snakkar finnlandssvensk med den eine naboen og skånsk med den andre. Kanskje er hans raske skifte mellom personlegdomar ein av grunnane til at menneska i livet hans har så forskjellige og tilsynelatande gjensidig utelukkande historier å fortelle. Som ein digresjon kan vi undre oss på: Vi har vel alle litt forskjellige rollar å spele i litt forskjellige miljø, tillet oss å vere forsiktige der andre susar initiativrikt på, er den oppfarande der andre er sedate, er den vittige der nokon raust tilbyr ei opning, er besserwisseren eller nerden, alt etter som, eller den saklege om eins vener har det med å bruse opp. Kva skjer då når vi samlar alle kontaktene rundt vår eine Facebook-profil? Blir vi pressa saman i eit minste felles multiplum? Eller, gud forby, blir vi frårøva vårt pusterom, den eine vesle nisja der vi fekk lov til å vere den vittige?

Mine bloggpostar tar alltid tid å skrive, og det har no gått nokre veker sidan boka var ferdiglest og bloggposten påbegynt. I går fekk eg med meg Khemiri sitt besøk på Litteraturhuset i Bergen. Kva han sjølv meinte romanen handla om? Tomheit! Og ei sak til, viktigaste grunnen til at eg likar så godt det han skriv: Om han hadde eit klart svar på spørsmåla han stiller, så ville han aldri kunne skrive ein roman om det, sa han sjølv. Sånn! Bok med dette anbefalt, gå og les!

 

 

 

 

3 thoughts on “Lest: Allt jag inte minns (Khemiri)

  1. Veldig spent på kva du synest, Ulrikke! Kom gjerne tilbake med din respons! Smaken er jo som baken, den forandrar seg med åra, aldrig mogeleg å seie for sikkert kva folk vil like. Men har som ein ide om at du vil finne denne fin 🙂

  2. Veldig spent på kva du synest, Ulrikke! Kom gjerne tilbake med din respons! Smaken er jo som baken, den forandrar seg med åra, aldrig mogeleg å seie for sikkert kva folk vil like. Men har som ein ide om at du vil finne fine ting i denne 🙂

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *